Als je in loondienst werkt, zie je op je loonstrook dat er geld wordt ingehouden voordat het salaris op je rekening komt. Dat deel heet in de volksmond vaak ‘belasting’, maar in de praktijk is het een mix van inkomstenbelasting in box 1 en premies voor de volksverzekeringen die via hetzelfde tarief worden geïnd. De Belastingdienst publiceert jaarlijks welke percentages bij welk deel van je inkomen horen. In veel uitlegteksten — ook in het nieuws — wordt het model vereenvoudigd tot twee schijven: over het eerste deel van je jaarloon geldt een lager tarief, en over het deel daarboven een hoger tarief. Zo kun je snel begrijpen waarom een salarisverhoging soms ‘ineens harder’ voelt: een euro extra bruto kan in een hogere schijf vallen en dus een groter deel aan inhoudingen kosten dan je gewend was.
Op je loonstrook berekent de salarisadministratie eerst hoeveel belasting verschuldigd zou zijn volgens de geldende tabellen — dat is het bedrag vóór heffingskortingen. Daarna worden de heffingskortingen verrekend, net zoals in onze calculator. Wat overblijft aan verschuldigde loonbelasting, gaat af van je bruto; het restant is je netto. Het woord ‘loonbelasting’ gebruiken werkgevers op de strook; ‘inkomstenbelasting’ is de bredere naam voor dezelfde soort belasting in je aangifte inkomstenbelasting. In het jaar zelf gebeurt het meeste via inhouding; bij de aangifte wordt alles later nog eens ‘rechtgetrokken’ met aftrekposten en andere inkomsten.
Het verschil tussen loonbelasting en inkomstenbelasting zit vooral in het moment en de manier van innen: loonbelasting wordt maandelijks door je werkgever ingehouden en afgedragen, zodat je niet in één keer een enorme rekening krijgt. Inkomstenbelasting is het bredere begrip in de aangifte, waarin alle boxen en persoonlijke aftrekken meetellen. Voor veel werknemers voelt het alsof het hetzelfde is, omdat de werkgever het grootste deel al ‘voor je’ heeft afgerekend. Sta je open voor een nieuwe baan, dan helpt het om te weten dat je bruto-offerte dus niet hetzelfde is als wat je maandelijks kunt uitgeven: het netto-deel bepaalt je huishoudbudget.
Wil je de exacte wettelijke tarieven en schijfgrenzen weten, dan is de informatie van de Belastingdienst over tarieven box 1 (2026) leidend — niet een blog of calculator. Wij stemmen ons rekenmodel daar zo nauwkeurig mogelijk op af; voor juridische exactheid blijft de Belastingdienst de bron. Meer achtergrond over loonheffing vind je op Loon en inkomstenbelasting (Belastingdienst). De calculator op deze site gebruikt voor 2026 de officiële drie schijven (box 1). De vereenvoudigde tabel hieronder is een bewuste tweedeling ter illustratie — zo leggen veel media inkomen vaak uit — en hoort niet één op één bij de drie wettelijke schijven; percentages en grenzen check je altijd bij de Belastingdienst.